Jinghpo hpaji景颇文化

Jiwoi jiwa lakhtak nau ai htunghking sut Manau

聊一聊景颇族传统苏目瑙

时间:2018-02-23 17:47:38 来源:德宏团结报

  Manau ten du wa sai majo manau hte seng ai lam loi jahta chyai yu ga. Daini na prat manau hpe grau grau hkik pong, grau hkrak hkra grai laklai nna manau chye wa nga sai re. Moi jiwoi jiwa ni a prat lak htak hta manau ai manau ni hte mung grai shai mat wa nga sai. Shingrai Jiwoi jiwa ni ginru ginsa sat yu wa ai prat lakhtak na htunghking hkringhtong lamang ni hpe mung mai daini no jahtap jahtuk lang mai ai hte go no jahtap jahtuk lang, shajo lang rai yang mai na zon re, daini na prat hta n htap n htuk mat wa sai maka lamang ni hpe go matsing sumhting da ga ngu ngai chye ai hte mi laika hti n-gun jo la nga ai hkop myitsu ni hpe matsun maroi la mi ngu hpaji hpyi dat ai re. Grai galu galang hku nna go manau a labau ningpot ninghpang, manau nau ai lachyum, ganing rai nau ai htunghking hkrang masa ni, manau nau ai a yo shada ai bandung re ni hpe azin ayang ndai ko n ka shachyan dan sai. Sut manau ganing rai nau ai ginlam hpe ningrap hku nna gadun tok ntsa lam shachyan dan na nngai.

  Jinghpo Wunpong myu sha ni nau ai htunghking manau hpan lo lo nga ai hta, sut manau go manau a labau ningpot re, lusut lusu gungrong gungran rai wa na matu, Matso ningtsang ni ko asut agan hpyi ai, amyu sha ni prat pra galu wa na matu, magam areng madun ai manau re. Ya daini amyusha ni manau ai htunghking manau mung sut manau a hkringhtong shachyo lang ai re.

  “Ahkru yan ara wunla shagong e aju shingtung wang, shinggam manau shang, aju shingtung wu, shinggam manau pukgum bu ai” nga nna Manau Jaiwa ko matsun da nga ai. Moi shong de na manau nau ai ten go Ara ta shagong e re, ya daini nau ai hte duhkra lado bung tim, tsun shamying ai aten shai mat ai, ya go ara ta shagong ko ngu nna tsun lang mat ai. Hkringhtong hku sa ga nga yang, ahkru ta e amyusha ni yong hkru katra nna gabu gara rai ai shaning ningnan shang ai aten, ara ta shagong e htunghking sut manau nau ai re.

  Sut manau shadung hpe nta npan e nda pat di jung da nna nau ma ai. Manau shadung maka hpe mung majoi kam mara hku n ka n soi ma ai, lachyum nga ai hku ka soi satsom lang ma ai. Soi satsom lang ai tsi ningsam mung lachyum matsun ai hku soi lang ma ai.

  Manau shadung hpe aman hte shingdu apai ahkra abo lago masat nna galo ai re. Aman maga hpe mung nta npan de madat nna, man de nbon chyusa chyu tauba galo da ma ai. Nta a chyahpung maga ngau gum bo masat nna Jan hkinri hpe chyahpung maga jung ai. Manau chying hte dum ai bau ni hpe man de noi nna manau nau ai shaloi naushong kumdo ni mung dai man hku woi pru woi shang ma ai.

  Sut manau dum na rai yang Gumgun gumhpai ni hpe shangang ai, matso ningtsang ni ko sut wa hpyi la ai, matso ningtsang ni sut sa sha-ing ya ai, Madai hpe madai dap e shayu ton ai, jan hkinri ko jan wa hpe shani shagu ahpang hprep manau laron jo.

  Manau hpe ninghtoi lagam mali (4) ya masat nna manau ma ai. Shong ningnan shani go naubo re, manau abu shang wa ai shani re, manau nau hpang wa ai shani rai sai. Lahkong ya shani go nautung re, manau poi grau tung ai shani re, manau poi gaba shani rai sai. Naubo hte nautung shani go la-yit lang nna manau ai, gaga nhtu ningwa ribom sanat ni n lang ma ai. Nhpye n-ga hte sanat ni hpye da tim nhtu n sho galam ningwut ai la-yit sha lang nna nau ma ai. Masum ya shani go lagoi lang ai shani rai sai, lagoi lang ai lachyum go anhte a manau, ndai daram pyo ai, goi lo goi sha e galoi she ningrai bai lu hkrum na, ning rai bai lu manau na ga ai kun ngu ai htunghking lamik kumla maka lamang rai nga ai. Mali ya shani go naubu rai sai, naubu shani go manau hpungdim dat ai rai sai, manau sat ai shani rai sai. Naubu shani go chyinghtong numnon lang nna manau ma ai. Numnon lang ai lachyum go, daini manau ngut sai raitim mayu dama lawu lahta makyin jinghku, shing-yin bading shinggyim nauna yong ndai chyinghtong numnon zon shada makyit kyet machya hkak ngang nga ga ngu ai lachyum rai nga ai.

  Naushong kumdo ni go gup maihtong ning rai gup lang, nhpau long hpun lang, hpaumo nhtu hpyau hpye lang, htingpyau nhpye wat di hpye lang rai manau woi manau ma ai. Gup maihtong ko hkongrang mai, utong mai, uyen sinwa mai ni hpe hkrang jahtuk masat masa galo nna madu dai madu gup lang ma ai. Shanhte ni a bo e gup ai gup maihtong hte shanhte hpye ai nhpye n-ga ni hpe gadai masha gaga ni n mai sa hkra ya ai, shanhte ni madu nan madu hta gup la, madu a nhpye n-ga madu nan hta hpye la ma ai, dai go moi na masha gaba ni a myit magam nan rai nga ai, shingrai yang gaga gadai ganing masha re ni mung shi hpe n sa yuk kau lu ai ngu sadi la chye ma ai.

  Manau nau ai shawa do-tsa ni go naushong kumdo ni ko hkan nna manau nau ma ai. Htunghking hkringhtong hta naushong naupa ngu masat nna manau woi ai labau n mu sok ai, naupa ngu ai go manau nau ai ni a manau manot ai hkrang hpe tsun ai re, naupa chye pa yang, manau manau n ba nga ai, naupa hpe galoi gadai n sharin ra ai, yong ni chye ka ra ai manau manot hkrang re, raitim ya prat go naupa pa ai n mu mat wa sai. Ya na manau woi ai ni manau manau ai shawa masha ni hpe naupa n pa shangun ma ai, htunghking buhpun hking hte htunghking rung rai pya madun ai prat dep ka gumjot ka hkrang nau yan woi yan mahtang mu mat wa sai re.

  Moi jiwa ni nau ai htunghking hkringhtong sut manau go manau lamang shang wa shagu naushong kumdo yan jan hkinri ko ahpang shong sa hprap ma ai. Ahpang hprap ngut jang naushong kumdo yan ahpang htunglan hpe jan hkinri e hkra ton kau da nna, naushong kumdo kanoi yan lang ai sumjoi(Laja htu chyen) hte kasen la lang nna manau lamang woi ka bang wa ma ai, shingrai naushong kumdo kanoi yan go shan hpye nga ai hpaumo nhtu sho lang nna naushong yan ko manau lamang galo nang ma ai. Ndai naushong yan ahpang sha rai n hprap ngut yang naupa rai n mai pa nga ai. Naushong yan manau maka woi ka wa ai ko nna go manau manau ai shawa masha ni naupa pa bang wa mai sai. Shingrai naushong kumdo ni go manau lamang ko hkan nna manau lamang sa shang galo da da rai ma ai. Shawa masha go naubo bo hpang ai ko nna naubu bu manau sat ai ten du hkra nau wang hpe n lagyi ton ai shani shana nhkring nsa nsin nhtoi wuwu di di manau shalum da ma ai re.

  Manau lamang ni hta, naubo shong shana de manau poi lamang shum ai ni manau abu shang, sut sha-ing, Madai shayu, Manau jaiwa wa hpang rai ma ai. Naubo jahpot naushong kumdo ni masha yen naura seng, chying majai, Madai mahkon shayu ai lamang shong galo nna, manau shang hpang wa ma ai. Manau manau hpang wa ai ko nna ngut hkra, jaiwa ni manau jaiwa wa ai, madai hkinjong ni madai garap ko manau lamang shagu madai laron galai ya ya rai, jan hkinri ko mung manau laron sa mara galai da ya ya rai ma ai. Gaga hkrang kala galo ra ai lam hta, shana e matso ningtsang ni manau sa nau ai hkrang galo, Madai nga dun ai hkrang lamang re ni galo lo rai ma ai. Manau sat kau ai hpang madai shabon nna go Sinlai hpungkun dan nhtom manau poi sa ai shawa dotsa ji nban, Jaili jaiwa, hkinjong bunghkon, naushong kumdo re poi lamang shum ai ni aji anat ni hte n ja hka ai lamang galo ma ai.

  Manau sat ai kaau ai hpang go shawa masha ni manau wang gata de n nga sai. Ra ai htunghking lamang ni go dumsa jaiwa ni hkrai galo shakre ma ai. Poi ko nna madu a dum nta de wa ai ni yong go shanam gat, ga matan shaman rai, ahpang mabai ndai n htang gayin ai, shing yo myiman hpe shong lam de yong nna madu a dum nta de tung tung wa mat ma ai. Manau lamang shum ai ni go Manau poi sa wa yang mung tinang a gumgun gumhpai hpe shagreng lang nna sa wa nhtom, manau ngut nna madu a dum nta de bai n htang du wa yang mung asin marong jo ningngan kau nna gumgun masha wa shagreng ra ai. Manau hpareng, manau shat shadu ai, manau tsa malum ai ni hpe go wot yu nna wunli lu ai ni rai ra ai. Ndai manau hpareng, manau shat shadu, manau tsa malum ai ni wunli lu yang she manau poi wunli lu ai, manau poi masha ni wunli lu ai nga nna jiwoi jiwa ni maram masam nna mateng daini du matut ginlen galo ma ai re.