Jinghpo hpaji景颇文化

Nhtuk ai buga lailen hpe lai kau ga

要改进的一些传统坏习惯

时间:2016-06-24 16:09:44 来源:德宏团结报

  Ka ai: Myi-tung Htang Lat

  Anhte Wunpong myu sha ni go, tinang amyu a labau lara hte htunghking ningli ni hpe, prat hte prat lak hte lak "Dumlong na dumhkang hti" nga n-gup aga hku tsun hkai matut hkrat wa nga ga ai sha nrai, hkrang maka hku nan hkan galo shatup shangang shakang sa wa nna, htunghking masa ni hpe ahkyak grai la ai myu rai ga ai. Rai tim daini anhte madu a htunghking hte labau nkau ni hpe si mani hkan sok sagon yu maram wa ai shaloi, nga pra hkrunlam a majo kun? Shingra tara a majo kun? ginra hte ginra, buga hte buga tsun hkai shamying n bung ai, galo maka n rum ai lam go nga chyalu rai na saga ai.

  Ndai laika hta anhte Wunpong sha ni a htunghking ningli ni hpe"Nbung npre ai shing nrai jo ai n jo ai"ngu tsun dinglun mayu ai n re. Tsun shadan mayu ai lam go, ya yang anhte Wunpong myu sha ni shanu nga ai buga shara nkau hkan "Htunghking" re nga jinghpai nna, grai jom shagrau oh-lo nga ai n htuk n gaja ai lailen nkau hpe, gram sharai kau ga! Lai nan lai kau ga! Ngu so ndau dat mayu nngai re!

  Gara hte hpe wa n htuk n gaja ai lailen ngu mayu a ta nga yang:

  1. Poi lamang hpe"Tsa poi" shatai ai lailen. Buga shara nkau hta, nta dingshon poi, numwon numla poi, si poi re poi lamang ma hkra hta ladu shalai ai "Tsa poi" hpo ai lailen galo nga ga ai. Lama poi mi zau yang, atsong atsa ni shong malum shajin ton ra ai go anhte myu ni a labau htunghking sha nrai, kaga myu ni mung "Tsa n lom ai poi go poi n byin ai" nga ai ga malai tsun ma ai hte maren, atsong atsa hpe poi lamang shagu lusha madung go dat ra chyalu rai sai. Raiyang ya prat go rujap tsa hte byiya tsa hpe shadon sharam n nga ai, asi asat "Sha-ing ton, bum ton" nna "Poi jahkik "shingjong ai lailen shara nkau hkan grai na-du mat sai lam hpe mu lu ai. Buga ginra poi lamang shara lo lo hta hkan hkom sagon maram wa yu yang, buga shara mi na hkungran poi hta, so shaga ton ai manam hkying jan du ai, poi madu ni hkyem shajin ton ai atsong atsa go: Rujap kyin 150, byi-ya gyen 30, malum tsa yam 4, namsi ntsin gyen 25 re hpe chye lu ai. Poi shani mu gun salang zungli hpajau ni htap htuk ai hku woi dolu dosha ma ai hta n-ga, tsa ni mung htam lahtau rai nga ai. Dai poi hpe gabu kara ngui ngui pyo pyo ai hku shabyin shatai lu ma ai hta n-ga masha dai daram lo ai poi hta, awu awa nga tsa ga ga ai masha n nga ai, ndai hku rai yang grai htaphtuk nga ai ngu tsun lu ai. Bai lani mi buga shara mi na hkungran poi ko bai du yu yang, manam do shat saboi 100 rai yang, rujap tsa kyin 400, byiya tsa gyen 160, malum tsa yam 8, namsi ntsin gyen 60 hkyem shajin ton ma ai , poi shani mu mada ai lam go, manam du mi du sa mi sa, zungli hpajau ni hte nta madu ni go byiya tsa rujap tsa ni hkap hpai nong, sumtsan manam mi rai rai madu gahtong ni mi rai rai, tsa pong nong nong gadong lu ai go gadong lu, wa ai shaloi pong gaba hte hpyi ja gun ai go hpyi ja gun, poi she no hpang wa yang masha nkau go anyi anga awu awa apup asi ga-li ga-lo, hkyet mi arung nan rai nga ai, shat sha saboi hta mung tsa chyaru hpe shadon shadang n nga ai hpai bum sha-ing ton ai hku nan rai nga ma ai. Poi wai ai hpang tsa na apa sanga jong ai masha hte dauli daula bum jong ai tsa pong ni hpe mu yang, masin yu machyi akro yu galau na chyu re. Kaga buga hta gade she htap htuk nna lu sha ai tsa hpe nang a buga hta dai daram nhtap nhtuk ai hku lu sha ai hpe gara hku myit la nni? Lu lom ai wa go arong mala ai rai na re, nlu nlom ai wa go hkoi shap nna tsa poi shabyin ai. Rai yang tsa lu tsa sha nna awu awa apup apap rai yang, dai pyo poi hpe jahten sharun ya ai hte dai dinghku na ja gumhpro lahpot ai sha nrai, tsa hte masha hkum gade jahten ya nga ai lam hpe myit jasat nga ai ni yong chye chyalu re, kaga myu ni yu nna mung "Dai amyu ni" nga hkyet rung nga ma ai. Dai re majo anhte myu sha ni nga shanu nga ai gara buga mi rai rai, poi lamang ni hpe "Tsa poi" n shatai saga! N gaja ai ronlai ni hpe lau lau lai kau ga!

  2. Poi lamang ni hta masat masa n nga ai "Lit gatsing" gun sharuk ai lailen. Moi prat kon na htunghking nga ai hte maren, anhte myu sha ni go gahpu gawa gaji gawoi ni hpe hkungga ai, mayu zinnu ni hpe hkungga ai, du magam hte salang ni re hpe hkungga ai shaloi udi nbo nnyeng magyep tsahku lit marun bon gun nna gun jo gun ya shaging shadan hkat ai re. Mabyin masa hta hkan nna mayu ni da-ma ni hpe gun ya ai mayu lit, da-ma ni mayu ni hpe gun ya ai da-ma lit, hpunau shada gun ai hpunau lit, shawa ni hpe gun jo ai shawa lit re ni hpe madung shatai nna "Lit chyahkut" shing nrai "Lit gatsing" re ngu shada mahku mara lam madun hkat ai rai nga ai. Raitim moi go nmai nhkai ni hte lashing chyinghteng re ni she, lit bon gun nna shada da ngaudi ngaudo, hkungga masat shatup shatsup hkat ai lam re nga myit-su ni hkai tsun ma ai. Ya daini prat ningnan hta, anhte Wunpong myu sha ni mung sutsu nga mai wa saga ai majo go rai na sai, buga shara nkau hta poi lamang mi galo yang lit gun ai masat masa n nga mat sai. Da-mi da-ma lo ai ni nbo shat lit gun sharuk jan jong mat mat re hpe no yu lahpot dum nga yang, anga wuya ni mung lit gatsing gun ai mayu lit, da-ma lit, hpunau lit, shawa lit ngu masat masa n nga ai, gun hkrai gun sharuk nna poi madu ni a kumhpa mi sha sa galai la ai zon, shada hkungga hkat ai lachyum hpe n shadan lu mat sai. Grau nna ndau dat mayu ai go, yu maya jinghku lo malo ni lam lai let gat dut seng hkan manu popo pyepye hte hta bo gun ai lit go jinghku shada masu hkat chyai ai zon rai nga ai, jang n-gun mat saga! Jinghku aging ni pyi go lit gun nan gun ra ai rai jang, htung hte hkrak htaphtuk ai hku bon gun yang gadai yu tim yu htuk nga ai, n jan n lahpot mat na matu nbo shat lit chyahkut, gatsing gun ai da-ma shing nrai hpunau shada pyi go, lit gade gun na lam jom myithkrum la nna gun jo gun ya hkat yang grai akyu nga na re.!

  3. Shana yup ze ze yup zang zang ai lailen. Anhte Jinghpo amyu ni, galoi prat kon hpang ai kun nhpa masat masa nga ai kun go n chye sai. Kaga myu ni hte shadon shabri yu yang shana jau yup n kam ai, yup ze ze ai masha grai lo nga ga ai. Gahtong buga nga ai ni mi rai rai, myu gat mare hkan nga ai ni mi rai rai, Jinghpo htinggo sha re ni masha manam nga tim n nga tim, shana yuptung lai hkra hkra n yup ai jahta gadum chyai nga nga re ten grai nga ai. Poi lamang mi nga jang grau go nhtoi le le n yup ai masha nkau mi manang wa pu nna yup galeng mat sai hpe pyi go ahprun sharot yupzang shazang ya rai chye nga ma ai. Shinggyim masha ni hkumhkrang hkamja lam hte sak galu lam hpe moi prat ten kon na jep maram dup sumru nga sai re majo, shana yup ze ze shalai yupshat n ding rai jang masha hkumhkrang hkamja lam grai wa-hkye hkra nga ai, yup ze ze ai aten na na rai wa jang hkumhkrang ana myu myu lot wa chye nga ai hta n-ga, masha asak mung gadun mat chye nga ai. Dai re majo tutnong jau yup jau rot ai kasi gaja sharin la ga! Yup ze ze yup zang zang ai ron lai hpe galai kau ga!

  Chyurum ai Jinghpo Wunpong amyu nu wa myit su ji nban yong hte hpe, lahta e tsun ndau ai lailen ni sha nrai, tinang myu hta no ra rong gongkya nga ai nhtuk nkaja ai lailen lo malo hpe, buga Wunpong htunghking sharot hpung ni, asuya rung hkan dugyi salang tai nga ai hte buga ginra na myit su salang ni yong go myi tu myi yu n re sha, myithkrum mangrum nna jom shadum shahprang, jom gram galai sa wa ga ngu aja awa so ndau dat nngai lo!